مقدمه: شرم یکی از هیجان های خودآگاه خیلی مهم است که نقش مهمی در بهزیستی روانی و آسیب پذیری نسبت به اختلال-های روانی دارد. هم فقدان شرم و هم شرم خیلی زیاد با آسیب شناسی روانی همراه است. شرم از دو مولفه اساسی شرم بیرونی و شرم درونی تشکیل شده است.هدف: پژوهش حاضر به منظور تعیین ساختار عاملی و ویژگی های روانسجی مقیاس شرم بیرونی انجام شد تا ابزار مناسبی برای کاربرد در کار بالینی و تحقیق، به متخصصان و محققان حوزه سلامت روان معرفی شود.روش: به منظور بررسی ویژگی های روانسنجی و تحلیل ساختار عاملی این مقیاس، 210 نفر (103 پسر و 107 دختر) از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. همچنین از آزمودنی ها خواسته شد که مقیاس های شرم بیرونی، شفقت به خود، عاطفه منفی و کمال گرایی را تکمیل کنند. برای تحلیل داده ها از نرم افزار لیزرل و SSPS-18 استفاده شد.آلفای کرونباخ، ضریب همبستگی و تحلیل عاملی تاییدی محاسبه شد.یافته ها: نتایج تحلیل عاملی تاییدی از ساختار 3 عاملی شرم بیرونی در نمونه ایرانی حمایت کرد (CFI=0.96، NFI=0.94، RMSEA=0.09). مقیاس شرم بیرونی همبستگی مثبت و معناداری بین کمال گرایی (0.17) و عاطفه منفی (0.51) و همبستگی منفی و معناداری با شفقت به خود (0.21) داشت. همچنین ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس و عامل های «احساس حقارت»، «احساس پوچی» و «شرم در مورد اشتباه کردن» به ترتیب 0.93، 0.92، 0.71 و 0.75 بدست آمد.نتیجه گیری: ساختار 3 عاملی شرم از ویژگیهای روانسجی مطلوبی در جامعه دانشگاه بهشتی برخوردار است. شرم ارتباط مثبتی با نشانه های آسیب شناسی روانی دارد. مقیاس شرم بیرونی برای کاربرد در کار تحقیقی و کار بالینی از ویژگی های روانسنجی مناسبی برخوردار است.

مقدمه اختلال اضطراب اجتماعی، یکی از اختلالات اضطرابی شایع، مزمن و ناتوان کننده و از علل مهم افت عملکرد اجتماعی و تحصیلی دانشجویان است. هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر هیجان بر شرم درونی و بیرونی افراد دارای اضطراب اجتماعی بود. روش کار روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون با پیگیری 2 ماهه و گروه کنترل همراه بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی و مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه یزد در سال تحصیلی 1400-1401 بودند. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس تعداد 22 نفر که نمره 19 و بالاتر در اضطراب اجتماعی کسب کردند انتخاب شده و سپس در یک گروه آزمایش (11 نفر) و یک گروه کنترل (11 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به صورت گروهی تحت درمان مبتنی بر هیجان قرار گرفت؛ اما گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. از سیاهه اضطراب اجتماعی (SPIN)، مقیاس شرم درونی (Internalized Shame Scale) و مقیاس شرم بیرونی (Other As Shamer Scale) به منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. تجزیه وتحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بنفرینی) از طریق نرم افزار SPSS نسخه 24 استفاده شد. یافته ها نتایج نشان داد درمان مذکور در مرحله پس آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل در مقایسه با مرحله پیش آزمون اثربخشی معناداری بر کاهش شرم درونی و بیرونی داشت (05/0>P). نتیجه گیری بر اساس نتایج پژوهش حاضر، می توان گفت که درمان مبتنی بر هیجان می تواند به عنوان یک شیوه درمانی مناسب برای کاهش شرم درونی و بیرونی دانشجویان دارای اضطراب اجتماعی در مراکز مشاوره و خدمات روان شناختی به کاربرده شود.

زمینه و هدف: شرم یکی از هیجانات انسانی است که با بسیاری از اختلالات روانی ارتباط دارد. بااین حال ابزار معتبری در این زمینه به زبان فارسی وجود ندارد که شرم درونی و بیرونی را هم زمان موردسنجش قرار دهد. هدف از پژوهش حاضر بررسی ساختار عاملی و ویژگی های روان سنجی پرسشنامه شرم درونی و بیرونی در دانشجویان بود. مواد و روش ها: طرح پژوهش توصیفی- همبستگی و به طور دقیق تر اعتباریابی آزمون بود. جامعۀ آماری پژوهش را دانشجویان دانشگاه تبریز در سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل دادند. با در نظر گرفتن تعداد متغیرها 340 نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. گردآوری داده ها با استفاده از پرسشنامه شرم درونی و بیرونی فریرا و همکاران (2020) (EISS) صورت گرفت. جهت تجزیه وتحلیل داده ها با بررسی همسانی درونی، روایی عاملی تأییدی، سازه، همگرا و همبستگی نمره هر گویه با سایر گویه ها انجام شد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه 26 و Amos نسخه 22 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مقیاس حاضر دارای ساختاری دوعاملی بوده و از روایی تأییدی مناسبی برخوردار است. ضرایب آلفای کرونباخ برای شرم درونی 71/0، شرم بیرونی 78/0 و مقیاس کل 85/0 به دست آمد. همچنین میانگین واریانس استخراج شده (AVE) برای عامل های مقیاس و شاخص روایی ترکیبی (CR) نشان داد، پرسشنامه حاضر از روایی سازه و همگرای قابل قبولی برخوردار است. نتیجه گیری: به طورکلی پرسشنامه 8 گویه ای شرم درونی و بیرونی برازش قابل قبولی با داده ها دارد و شاخص های نیکویی برازش آن را تائید می کند. ازاین رو می توان از آن به عنوان یک ابزار معتبر برای ارزیابی شرم درونی و بیرونی در دانشجویان استفاده کرد.

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی گروهی بر تحمل ابهام، ترومای دوران کودکی و شرم بیرونی زنان مبتلا به اختلال وسواس موکنی انجام شد. روش پژوهش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری این پژوهش زنان مبتلا به وسواس موکنی تهران در سال 1403 بودند. با توجه به ملاک های ورود به پژوهش 34 زن به صورت تصادفی در گروه آزمایش و گواه جای دهی شدند. گروه ها با پرسشنامه های کندن مو بیمارستان ماساچوست (MGH)، تحمل ابهام (MSTAT-I)، ترومای دوران کودکی (CTQ) و شرم بیرونی (ESS) مورد سنجش قرار گرفتند. پس از هشت جلسۀ 90 دقیقه ای رفتاردرمانی دیالکتیکی گروهی (DBT) برای گروه آزمایش، شرکت کنندگان بار دیگر به پرسشنامۀ پژوهش پاسخ دادند. داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره با نرم افزار SPSS-27 تحلیل شدند. نتایج نشان داد رفتاردرمانی دیالکتیکی به طور معناداری موجب افزایش تحمل ابهام، و کاهش آزار جسمی، آزار عاطفی، بی توجهی فیزیکی، غفلت عاطفی، سوءاستفادۀ جنسی و شرم بیرونی در زنان مبتلا به اختلال وسواس موکنی شده است (01/0>P). رفتاردرمانی دیالکتیکی با آموزش مهارت های تنظیم هیجان، تحمل پریشانی و ذهن آگاهی به افراد کمک می کند احساسات منفی را بدون نیاز به رفتارهای وسواسی مانند موکنی مدیریت کنند و کنترل بیشتری بر رفتارهای خود داشته باشند.

اهداف: پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی شرم بیرونی و شفقت به خود در رابطه بین قربانی شدن توسط هم سالان و نشانه های افسردگی در نوجوانان دوره اول مقطع متوسطه (کلاس هفتم تا نهم) انجام شد. مواد و روش ها: در قالب یک طرح همبستگی به شیوه مقطعی، سیصد نفر (150 دختر و 150 پسر) از نوجوانان دوره اول مقطع متوسطه شهر شاهین شهر (اصفهان) به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. از شرکت کنندگان خواسته شد به مقیاس قربانی چندبعدی، مقیاس شفقت به خود فرم کوتاه، مقیاس شرم بیرونی، پرسش نامه خلق و احساس پاسخ دهند. به منظور تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر و نرم افزارهای SPSS نسخه 19 و AMOS نسخه 20 استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که میان قربانی شدن توسط هم سالان، شرم بیرونی، شفقت به خود و نشانه های افسردگی به لحاظ آماری رابطه معناداری وجود دارد (0/669≥, P≤, 0/01،-0/328≤, r). ارزیابی مدل فرضی پژوهش با استفاده از شاخص های برازندگی نشان داد که مدل فرضی پژوهش برازش دارد (RMSEA=0/037، CFI=0/999). نتایج نشان داد که قربانی شدن توسط هم سالان به صورت غیرمستقیم از طریق شرم بیرونی و شفقت به خود بر نشانه های افسردگی تاثیر غیرمستقیم می گذارد. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که شرم بیرونی و شفقت به خود در رابطه بین قربانی شدن توسط هم سالان و نشانه های افسردگی نقش میانجی دارد. توجه به این مکانیسم ها می تواند در تدوین مداخلات پیشگیرانه و درمانی کارآمد برای نوجوان در مقابله با قربانی شدن توسط هم سالان و ابتلا به نشانه های افسردگی مفید باشد.

زمینه و هدف: دانش آموزان تیزهوش ممکن است به دلایل مختلفی از جمله کمال گرایی نسبت به دانش آموزان عادی استرس، اضطراب و مشکلات سازگاری بیشتری را تجربه کنند. هدف این پژوهش تعیین رابطه بین کمال گرایی و نشانگان روانشناختی با میانجی گری شفقت به خود و شرم بیرونی در دانش آموزان تیزهوش بود. روش و مواد: مطالعه توصیفی و از نوع همبستگی با مشارکت 300 نفر از دانش آموزان مقطع دبیرستان مدارس تیزهوشان آمل در نیم سال دوم سال تحصیلی 1402-1401 انجام شد. نمونه گیری به صورت تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه های کمال گرایی شش بعدی و مقیاس سه بعدی کمال گرایی، استرس-اضطراب-افسردگی، شفقت به خود و شرم بیرونی جمع آوری و با استفاده از نرم افزارهای SPSS-25 و AMOS-24 و آزمون های همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: افزایش میزان شرم بیرونی موجب افزایش نشانگان روان شناختی (581/0=r) و افزایش خودشفقت ورزی (393/0-=r) و کمال گرایی (387/0-=r) موجب کاهش نشانگان روان شناختی شد. ضرایب مسیر مستقیم بین کمال گرایی و خودشفقت ورزی مثبت ولی معنی دار نبود (123/0=P، 528/0=β). رابطه بین کمال گرایی و شرم بیرونی مثبت و معنی دار (001/0>P، 498/0=β)، بین خودشفقت ورزی و نشانگان روان شناختی منفی و معنی دار (001/0>P، 208/0-=β)، بین شرم بیرونی و نشانگان روان شناختی مثبت و معنی دار (001/0>P، 488/0=β) بودند. ضریب مسیر اثر غیر مستقیم کمال گرایی از راه میانجی گری شرم بیرونی بر نشانگان روان شناختی مثبت و معنی دار (001/0>P، 243/0=β) و همچنین اثر غیر مستقیم کمال گرایی بر نشانگان روان شناختی از راه میانجی گری خودشفقت ورزی منفی و معنی دار (001/0>P، 109/0-= β) بود. نتیجه گیری: مطالعه نشان داد با افزایش کمال گرایی و در پی آن افزایش شرم بیرونی، نشانگان روان شناختی نیز افزایش می یابد. همچنین با افزایش کمال گرایی و به دنبال آن ارتقای خودشفقت ورزی، میزان نشانگان روان شناختی کاهش می یابد.

هدف از مطالعه حاضر شناسایی مولفه های نگرش های شرم درباره اختلال روانی در اعضای خانواده افراد با اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی و نقش آنها در پیش بینی هیجان ابراز شده بود. در این مطالعه، از 85 نفر از اعضای خانواده مراجعه کنندگان بیمارستان امام حسین نمونه گیری انجام شد.از همه شرکت کنندگان خواسته شد ابزارهای کارکرد خانواده و نگرش های شرم مرتبط با اختلال های روانی را تکمیل کنند. یافته ها نشان داد 47 درصد از شرکت کنندگان نگرش های جامعه به اختلال های روانی را مثبت و 35 درصد نیز نگرش های جامعه را به اختلال های روانی، منفی می دانند.اعضای خانوده بیماران دوقطبی شرم بیرونی بیشتری را از سوی جامعه گزارش کردند و شرکت کنندگان مونث نمره بیشتری در شرم بیرونی از جانب خانواده دریافت کردند. بین هیجان ابراز شده با همه نگرش های شرم رابطه وجود داشت. نگرش های انعکاس شرم بر خانواده و شرم درونی به صورت معنی داری هیجان ابراز شده را پیش بینی کردند. شرم در ایجاد نگرش های منفی به اختلال های روانی نقش دارد و هیجان ابراز شده را پیش بینی می کند.

تغییرهای عمیق، ساختاری و چندبعدی که در پی فتح ایران رخ نمود، برخی از مهم ترین عنصرهای تشکیل دهنده هویت ایرانی در عهد باستان را دگرگون کرد یا به نابودی کشاند. با از میان رفتن برخی از این عوامل مانند سرزمین /جغرافیا و دولت ایرانی و در پی آنها تغییر یکی از مهم ترین پایه های هویت ایرانی در عهد باستان یعنی دین، هویت ایرانی دچار بحران شد. ایرانیان را با توجه به پاسخی که به بحران پیش رو دادند می توان به سه دسته ایران گرایان، اسلام گرایان و ایران -اسلام گرایان تقسیم کرد. این مقاله ضمن برشمردن مهم ترین ویژگی های اسلام گرایان، به بررسی نگرش هویتی ابوریحان بیرونی پرداخته و هویت اسلامی این دانشمند ایرانی را با توجه به آثارش نشان داده است.